Demokraziaren kalitateaz

Aurrekoan nioen, gure demokrazia txar txarra zala.

Bakarren bat harritu, edo asaldatu egingo zan, beharbada.

Normala da. Izan ere, jende askok, gehienak, justu kontrakoa pentsatzen duen irudipena daukat.

Politikariek, sarri sarri, hauteskundeetako partehartze haundia goresten dute, eta gure demokraziak osasun haundia duela adierazten dute. Dana primeran doan mezua zabaltzen da.

Bakar bakarrik ez sentitzeko motibuak eman zizkidan aurrekoan Josu Aztiriak bere erantzun batean, helbide hau erakutsita.

Irakurtzeko perezaz zabiltzatenontzat, honen inguruan dabiltzanak hauek dira:

Grupo consolidado de investigación sobre democracia participativa constituido por diversos miembros de los departamentos de Ciencia Política y Sociología de la Universidad del País Vasco - Euskal Herriko Unibertsitatea.

Eta hau diote, beste gauza askoren artean:

P.I: Parece un poco "increíble", contradictorio, que dada la situación de excepcionalidad política y social que vivimos en Euskalherria y en España, y las reflexiones que se están haciendo sobre la crisis de la democracia, hablemos de democracia participativa... ¿de qué democracia hablamos y en que nos van a dejar participar?

Hombre, democracia, significa que sea la gente la que decida, pero estamos acostumbrados a una democracia realmente de baja calidad, a nivel europeo, que es el marco en el que más nos movemos, esa reflexión se está haciendo desde hace un tiempo, y en lugares como Inglaterra, Alemania, algo en Francia...

Imajinatzen, Eusko Gobernua, edo beste edozein gobernu, publizitatea egiten, guzti honetaz eztabaida dadin?

_

.

Egingo ez dan gogoeta

Euskaldun bati aita hil zitzaion, herenegun.

Baina ez zioten abisatu.

Norbaitek erabaki zuen pertsona horri informazio hori ukatzea.

Telefono dei bat jasotzea ukatu zioten. Amarekin hitzegitea ukatu zioten.

Bera ezezik, bere familia zigortzea erabakitzen da. Ez kasu honetan bakarrik. Sistematikoki. Aspalditik.

Gogoetarako egun honetan, zerbait egin dezaketenek ez dute ezer egingo. Zerbait esan dezaketenek ez dute ezer esango. Neska honek, aita hil zaiola jakin gabe segituko du.

Eta gauean, txanpainaz, oihuka, parre-algaraka ospatuko dute garaipena.

Isiltasunaren garaipena.

_

Subertsioaren premiaz

Subertsioa aipatu nuen hemen duela gutxi, eta batenbati beharbada gogorra egingo zitzaion.

"Subertsioa: Indarrean dauden moldeak, instituzioak, etab. kinkan jartzea helburu duen ekintza-multzoa."

Demokrazia aipatzen danean, gaur egungo demokrazia, esaten da ez dala sistema ideala, baina dagoenetatik onena dala.

Ados nago.

Baina horrek ez du esan nahi, txar txarra ez danik!

Asko hobetu ezin danik.

Adibide bat ipiniko dizuet, frexko frexkoa.

Zumarragakoa naiz ni, badakizue.

Ba, gaur Urola ibaia gasoilez zikinduta agertu da. Orbainak ikusten ziren, eta usaia izugarrizkoa zan. Ez da gertatzen dan lehenengo aldia. Duela gutxi, bolara batean, sarri sarri gertatzen zan.



Inork ez zuen udaletxera deitu. Inork ez zuen udaletxean salaketarik ipini. Neuk bakarrik, Patxi Iraetak. Bost alditan edo deitu nuen egoera salatzeko. Beste inork ez zuen deitu.

Nola liteke, gipuzkoarrok ibaia garbitzen, kolektoreak, depuradora... hainbeste miloi gastatuta, jendeak hain ardura gutxi izatea? Zergaitik ez du inork halako aberrazio bat salatzen? Jakinaren gainean jartzen sikiera?

Ez da aberrazio bakarra ordea. Aceralia entrepresak (eta beste batzuk), kutsatu egiten dute izugarri. Lehen baino gutxiago, baina tarteka, neurgailuren beharrik ez da izaten. Gauez izanda ere, kutsadura ikaragarria da. Bertako langileek gertatzen dana salatzen dute, - kontatzen dituzten gauza batzuk aluzinanteak dira -bakoitza bere lagun zirkulotxoan. Jendeak gaia sarritan ateratzen du, asaldatu ere egiten da, baina ez dago salaketarik. Ez dago inolako mugimendurik.

Dana politikarien esku uzten da.

Eta politikariek huts egiten dutenean ere, ez da ezer pasatzen. Politikariek gure osasunarekin jolastu arren, inork ez du karraxirik egiten.

Subertsioa neri, oso hitz polita iruditzen zait, mundu aldrebes –eta kutsatu- honetan.

_

Aita santuaren azken hitzak

..........

“Kristauok, ez minutu bat galdu nere izena aipatzen. Ez dirurik gastatu, nere arimaren alde kandelak erosten. Ez aitzakia hartu nere azken egun hauek, zuen eginbeharrak ezkutatzeko, ahazteko. Hilzorian dagoen aitona honi baino, begiratu, baztertu baztertuen dagoenari, bizitzeko aukera izanda, goseak, gaixotasunak, bidegabekeriak zapalduta bizi den horri...

Bizitzeko azkenetan dagoen aiton xahar honek, ez dezala izkutatu bere izenaren atzean, bizitzeko aukera izanda, oraintxe bertan, goseak hiltzen ari zaizuen ume gaixo hori. Nere azken hatsa eta berea, oraintxe bertan, momentu honetan, berbera direlako...”

........

_

Konpromezuaz

Nere blog hau irakurritako zenbaitek, edo askok, beharbada sentsazio hau izan dezakete: manporreroaren lana hartutako batena.

Sentsazio hau edonork izan badezake ere, talde baten partaide denak, seguru izango du.

Bueno, ba ni ere banaiz talde batekoa....

Zein? Galdetuko dezu orain. Ze talde xelebretakoa zera?

Ni bezela pentsatzen duten guzti hoien taldekoa, eta ez badakit ere zenbait diren, ziur nago asko direla. Talde haundi haundi bat osatzen degula.

Ni ez naiz ari baina, nerekin komulgatzen duten hoietaz. Ni ari naiz, GAUZA PUNTUAL BAKOITZEAN nerekin bat datozen hoietaz.

Gaur talde jakinekin komulgatzen duten hoien partaide baino ezin zera izan. Derrigorrez onartu beharrean talde horrek proposatzen duten guztia, nahiz eta gustokoa ez izan.

Hor dago nere ustez, akatsa.

Gai jakin baten alde, talde guztietan dagoen jendearen indarra bilduko bagenu, arazo puntual hori konpontzetik askoz gertuago egongo ginateke.

Tortura adibidez, jendea izutzen duen gaia da. Alderdi guztietan. Euren taldeetan ez da salatzen, baina eurak bai izutzen dira, eta taldeez aparte aukera bat izango balute parte hartzeko, hartuko lukete. Ziur nago.

Taldeak daude ordea... Bere jardunarekin derrigorrez bat etortzera behartzen zaituen taldea. Ez da disidentziarik amentitzen.

__________


Isilik egotea leporatzen diet nik alderdi guztiei, talde guztiei.

Ezker abertzaleko zenbait taldek adibidez: salatzen dute autodeterminatzeko eskubidearen urraketa. Ados. Salatzen dute tortura, presoen sakabanaketa, errepresioa, euskeraren egoera, gizartearen zenbait egoera tamalgarri... Ados, guzti horrekin ados. Baina ETA ez dute salatzen.

Justu egoera horrek eragiten duela ETA oraindik indarrean egotea erantzungo didate. Eta bai, egia da. Nik ere horrela ikusten det. Baina nik inola ere ezin det onartu edozein bide zilegi danik. Izan ere... Edozein bide zilegi bada, beti eraman daiteke muturrerago bide hori. Justu fundamentalista arabiarrak egiten ari direna. Eta diotena egia bada, euskaldunak ere gertu egon gera, Zarautzko atentatu horretan adibidez, fundamentalista izatetik, eta adibide gehiago badaude, zoritxarrez.

Nik ETAko atentatu guztiekin sentitzen dedan ikara berbera, ezker abertzaleko gehien gehienek ere sentitu dute, seguru nago, eta beste zenbaitek ere, behintzat sentitu du atentatu batzuekin. Baina isildu egin dira.

Horrek kentzen die sinesgarritasun osoa, nere begietara.

Beste aldean berdintsu.

Itxura izugarri zaintzen dute. Giza eskubideak zatiezinak direla diote. Baina hemen giza eskubideak urratzen dira etengabe, oso modu nabarmenean gainera. Ez naiz ari herri eskubideetaz bakarrik, baizik eta hiritarraren eskubideetaz. Bozkatzeko eskubideaz adibidez. Zer oinarrizkoago? Egunkari bat izateko eskubideaz. Frogarik gabe kartzelan urteak emateaz. Presoen egoeraz. Torturaz...

Torturarena ikaragarria da. Ia astero ditugu adibide bildurgarriak. Testigantza ikaragarriak. Baina isildu egiten dira.

Eta horrek kentzen die sinesgarritasun osoa.

Ni isiltasun hoien kontra hasi naiz hemen, eta egia da, bakar bakarrik sentitzen naizela.

Gaizki begiratuko didate. Hasi dira gaizki begiratzen. Errezagoa litzateke neretzako, talde baten babesa izatea. Baina esan bezela, hortxe dago nere ustez akatsa.

Errezagoa litzateke ere, neretzako, isilik egotea. Baina ezin det. Zerbait egin nahi det. Apenas inork irakurtzen duen blog bat betetzea, besterik ez bada...
_

Idatzi lasai

Jun dan urteko ekainaren 5ean hasi nintzen nere lehenengo blogarekin. Begietatik. Nere etxera sartzeko aukera eman nizuen. Sartzeko eta nik esandakoak entzun eta ikusteko. Gustokoa bazenuten, geratzeko, ateak irikita zeudela, bisita egiteko nahi zenutenean...

Orain berriz, urrutirago noa. Bihotzak hala agintzen dit. Burua dana aztoratuta dabil, ea burutik eginda al nagoen. Baina alperrik da. Bihotza askoz ere indartsuagoa da.

Sukaldean aritzen ere utzi behar dizuet. Nahi dezuena esateko. Askatasun osoz. Kritikarik zorrotz eta bortitzenak egiteko. Edo igurtziak emateko. Libre izatea eskatzen dizuet...

Apirila osoan izango dituzue nere blogetako sukaldeetako ateak irikita. Maiatzaren 1ean berriz, itxi egingo ditut. Neu ere hortik zehar ibiliko naiz. Oso gustora banabil ere, ez nauzue ikusiko denboraldi batean. Perspektiba hartzea, behar beharrezkoa dalako, bat bide zuzenetik dabilen jakiteko.

Gero zer gertatuko dan? Itzuliko naizen? Berdin segituko dedan? Gauza berriren bat? Batere ez? Auskalo.

Bitartean, nahi dezuenok behintzat, badakizue. Sartu, eta ibili sukaldean lasai. Asko estimatuko ditut zuen iritziak. Goxoak, zer esanik ez. Baita mikatzak ere. Mundu honetan, ikasteko baikaude.

Badakizue beraz...

Sukalderaino. Ateak zabalik dituzue.
_

Bizirik mantentzen duena

Ibarretxeri begira egon naiz oraintxe telebistan, ETB batean.

Zorionak motel. Benetan atsegina, segurua, kapaza, itxaropentsua, optimista... Konbentzitu egiten du. Zerbait badauka bere alde gainera. Seguruaski, berak ere badakiela. Irabazleen taldearen gidaria da, eta jende gehienak botoa ematerakoan, irabazlea aukeratu ohi du.

Erakusteko zer zeukan? Euskaldunok gure etorkizuna erabakitzeko eskubidearen aldarrikapena. Gehi euskaldunon bizi-kalitatea, izugarri hobetu dena, estatu mailan punta puntan dagoena. Gehi esperantzarako eman dituen arrazoiak, euskerarekiko, edo lanarekiko, gehi beste batzuk, izugarri ondo saldu dituenak.

Eroslea berriz... Zein da?

________


Ipuin bat bazegoen, txikitan, neri izugarrizko ikara ematen zidana. Ipuiaren planteamentua baino ez det gogoratzen. Herri batek, neskatxa bat aukeratzen zuen urtero, mounstroari emateko. Mounstroa hasarra ez zedin eta herria txikitu ez zezan.

Ni beti akordatu izan naiz txikiekin, ahaztuenekin, txiki txikitatik, eta neskatxarekin gogoratzen nintzen. Aukeratzen zuten momentua, etxetik eramaten zutenean, mounstroaren eskutan ipintzen zutenean... Benetako ikara sentitzen nuen.

Zein da gure herriko neskatxa?

Hildakoak dauzkagu, bi muturretakoak. Eta kolateralak, nolabait esateagatik. Hauek ere, bi muturretakoak. Gehi euren senideak. Mehatxatuak gero, gutun bat jaso duten enpresariak, edo lehergailu baten bildurrez bizi diren politikariak alde batetik; ezker abertzalean edo euskal kulturgintzan konprometituenak, Guardia Zibilak gauean euren atea joko duen bildurrez bizi direnak bestetik; gehi preso politikoak; gehi beren senideak; gehi ia astero atxilotu eta torturatutakoak, gehi errefuxiatuak, iheslariak...

Jende gehiegi, baina aldi berean gutxi. Oso jende gutxi.

Gure herriko neskatxa.

Gauza bakar batek deitu dit atentzioa Ibarretxek esandakoen artean. Esan du, giza eskubideak zatiezinak direla. Ezin dala desberdintasunik egin. Batasunakoei egiten zien erreprotxea: ezin dala beraientzako giza eskubideak errespeta daitezen eskatu, ETAk beste guztionak urratzen dituenean, eta eurak isilik geratu. Errua gatazkari leporatu...

Arrazoi du. Ezin dira isilik geratu.

Baina esan du gero, berak bai, giza eskubideak errespeta daitezen ahalegintzen dala. Torturaren kontra, presoen sakabanaketaren kontra, legez kanpo geratuko diren alderdien kasuan...

Bere itxura eta portaerak oso ondo mozorrotu du gezurra. Ez baita egia ahalegintzen danik. Torturaren kontra, ezer gutxi egiten baitu. Ezer ez baitu egiten, aldizka aldizka gaurkoa bezelako esaldiren bat ez bada. Gauza bera sakabanaketarekin. Berdin orain, makrosumarioekin, legez kanpo geratutako alderdiekin...

Herria, ipuian agertzen dan herri hori, konbentzitu egingo zuen gaur, egia da, eta konbentzitu egingo du kanpainan zehar. Baina konbentzitu aurretik, eta ondoren, neskatxak karraxi egingo du, eta inork ez dio lagunduko. Mounstroak eramango du.

Eta Ibarretxe, alderdi “demokratikoekin” batera, isilik egongo da eramaten duenean.

Neskatxaren arabera betiere noski...

Ez da konturatzen, ez dira konturatzen denak, mutur batekoak zein bestekoak, isiltasunak mantentzen duela mounstro hau bizirik.

_

Imagínate Euskadi

Nik irudimen haundia daukat. Beharbada horregatik zabaldu nuen blog hau.

Jun dan urtean, urretxuko polikiroldegiaren teilatua erori zan, elurraren pisuarekin. Txiripaz ez zan ezer gertatu. Gutxigatik ez zan izugarrizko hilketa gertatu, azken momentuan partida bat bertan behera geratu zalako. Bestela, bi talde eta publikoa harrapatuko zituen teilatuak.

- Eskerrak ez dan ezer gertatu! - Esan genuen danok.

Teilatua berritu egin da. Ikusgarria da oraingo armazoi berria. Lasai egon gaitezke. Teilatu hori, ez da elurraren pisuarekin eroriko.

Beste bi teilatu erori zaizkigu euskaldunoi ia ia, azken urteotan (gutxienez).

Bata, 2001 urtean. Itxura danez, distantzi-mandoan hutsune bat izan zan, eta ez zuen lehergailuak eztanda egin. Egin balu, ETAk hildako Jose Ignacio Iruretagoienari omenaldia egitera bildu ziren bere senideak, eta PP ko buruzagitza, harrapatu egingo zituen lehergailu hark. Hildakoak asko izango ziren. Hildako bati omenaldia egitera jundako hildakoak...

Bestea, iazko triskantza Madrilen. Oso txikia izan zan. Izan ere, lehergailu denek eztanda egin balute, Atocha geltokiko sapaiak behera etorriko ziren, eta hildakoak, 200 ordez, milaka izango ziren.

Jendea, izututa, erreakzionatu ezinda geratu zan. Eskerrak, euskaldunok... Zinta arabiar hura azaldu zan. Txiripa hutsez. Bestela, jendeak erreakzionatu egingo zuen, badakigu ze aldetara.

Bai batean zein bestean... Nola erreakzionatuko zuen jendeak? Gobernuak? Senideek? Hiritarrek?

Horrelako eszenatoki bat imajinatzeak, izu haundiegia ematen digu euskaldunoi. Baina euskaldunok, politikariek egindako irudimen ariketa merezi degu. Inork egin ez duen ariketa.

Politikariek, teilatu honi armazoi berria ipini beharrean, bakoitzak bere hutsuneak isiltzen segitzen du. Helburu on bat arrazoituta. Berdin du. Bakoitzak bere hutsuneak isiltzen ditu...

Eta teilatu hau, bihar bertan erori daiteke. Begiraiozue. Itxura kaxkarra du...

Andu Lertxundik artikulu zoragarri bat idatzi du gaur Berrian. Hauxe:

«Batzuetan iragana oraina bihurtzen da» dio Mikel Urdangarinek Bar Puerto-n kantatzen duen Kirmen Uriberen letra batek. Atzean utzi genituen bizipenei buruzkoa da kantua, maitasunaren galdu minaz.

Ez da batere zaila gaiaz beste egitea: azken urte luzeetako politikaren noriak etengabe baina nostalgiarik gabe, modu guztiz prosaiko baldarrean zerbitzatzen digu iragana orainaren mahaian: eskarmentuz dakigu zer nolako izua dion politikari noriaren ibilera beti berdina ohiko ardatzetik askatu eta bide berri batean jartzeak. Bitartean, besterik badirudi ere, noriaren jira eta jira beti berdinean dena ez da beti berdina: buelta bakoitzak nekea gizentzen dio noriari.Kirmenen letrak segitzen du esanez: «Ezer gertatu ez balitz bezala deitu ahal banu zeurera!». Ezin, ordea, beti gertatzen baita iragana eta oraina noria berera uztartzen dituen zerbait.”

Iragana eta oraina noria berera uztar ez daitezen, politikari batek, batek bakarrik, urrats bat ematea nahikoa litzateke. Ohiko ardatzetik askatzera ausartuko litzatekeen norbait...

Noria gehiegi nekatu eta leher ez dadin. Teilatua euskaldunon gainera eror ez dakigun.

_